» » » Hoe kun je de politiek veranderen door het stellen van vragen?

Hoe kun je de politiek veranderen door het stellen van vragen?

Partijprogramma’s op basis van kernvragen in plaats van stellingnames

Laat de verwondering bewegen: #watisjouwvraag , #politiek2.0?

De burger is klaar met het huidige politieke bestel. Als je op straat de betrokkenheid van het publiek meet, met de nationale, provinciale en locale politiek dan zul je een bedroevend lage score meten. Ik ben op zoek naar de eerste politieke partij die met zijn partij programma van een paar pagina’s komt: een lijst van kernvragen die beantwoord moeten worden,  met prioriteiten en aan te wenden middelen.

Herbronnen is het toverwoord in de politiek om jezelf opnieuw te vinden. Door opnieuw te bepalen waar je voor staat, welke idealen je hebt, krijg je energie om door te gaan naar de volgende verkiezingen. Maar wie heeft het meeste baat bij het herbronnen? De politicus of vrijwilliger van de partij die weer aan de bak moet? De trouwe stemmer die ziet dat er wat gebeurt? Of de nieuwe stemmer die eindelijk begrijpt waar het over gaat en daarom dit keer de juiste keuze maakt? In de wereld van veranderingsmanagement geldt het adagium: als je doet, wat je altijd hebt gedaan, krijg je, wat je altijd hebt gekregen. Van het huidige proces binnen bijvoorbeeld het CDA verwacht ik dan ook weinig nieuws.

Hoe kun je politiek bedrijven op een manier waarmee je voortdurend kunt blijven putten uit een voedzame bron?  Een goede vraagt zegt vaak meer dan duizend woorden. Wat is de essentie wat we willen bereiken en waarom? Waarom zou iemand hoofddoekjes willen afschaffen?  Wat ligt daaraan ten grondslag? Willen we meer overheidsuitgaven om de economie aan te wakkeren of minder om te bezuinigen? Waarom? Door de waarom vraag te stellen komen mensen en partijen tot de kern van hun bestaan.

Alle politieke programma’s van de politieke partijen voor de Tweede kamer verkiezingen 2010 vormen tezamen een stapel van meer dan 750 pagina’s. Deze zijn voornamelijk gevuld met stellingnames:  het gedogen van coffeeshops moet worden gestopt, het Europese landbouwbeleid moet op de schop of we moeten naar een gekozen minister-president. In de stukken wordt amper of niet gesproken over wat de kernvragen zijn die in de komende regeerperiode beantwoord moeten worden opdat de grootste problemen worden opgelost. De Christen Unie begon in haar programma hoopgevend met 4 kernvragen, maar verloor zich vervolgens weer in een lang betoog van oplossingen voor het land. Waarom al die stellingnames in verkiezingsprogramma’s?

Wat heeft het voor zin voor de kiezer om deze stapels papier  door te lezen, als je weet dat in de coalitiecultuur van Nederland je toch nooit krijgt wat er in de partijprogramma’s staat?  Iedereen weet dat  partijen of regeringen in de politiek nooit worden afgerekend op ‘delivery as promised’.

Het gaat bij verkiezingen niet om programma’s maar om vertrouwen. Aan wie, welke mensen vertrouw ik het bestuur van het land toe. Niets meer en niets minder. En wat geeft vertrouwen? Kundigheid. Het weten hoe de samenleving werkt. Vragen en doorvragen leiden hierbij tot inzicht.

De beste vraag getuigt dikwijls van het beste inzicht. Belastingverhoging op het gebruik van de auto leidt bijvoorbeeld tot meer gebruik van openbaar transport, wat goed is voor de CO2-uitstoot. Daarentegen verminder je daardoor weer belastinginkomsten die juist nodig zijn om andere CO2-uitstoot verminderende maatregelen te bekostigen. Hetzelfde geldt voor belasting op sigaretten of het wel of niet stimuleren van innovatie door kostbare subsidie-regelingen? Het gaat over wat beïnvloedt wat en op welke wijze: de maatschappij is een systeem.

Door het stellen van de vraag die je juist wilt beantwoorden om een beoogd probleem op te lossen of droom te verwezenlijken, geef je de kiezer inzicht waar jij je op wilt richten. Het geeft een beter zicht op de drijfveren of onderliggende structuren die je handelen leiden. Transparantie in wat wezenlijk voor je is, geeft vertrouwen.  Een kreet over een hoofddoekje of het afschaffen van het koningshuis kan goed klinken bij een groot deel van het electoraat, maar zegt niets over onderliggende motieven van het waarom.  Het geeft weinig inzicht in de persoon die de boodschap brengt en wekt daarom weinig duurzaam vertrouwen.  Het getuigt van kwaliteit van bestuur als meer uitleg wordt gegeven over het waarom van de stellingnames.

CDA en VVD vonden elkaar bij de vorming van het huidige kabinet, omdat ze samen het belang inzagen van een flinke reductie van de staatsschuld. Echter de ideologie daaronder is niet dezelfde. Ze hebben beide een andere uitleg hoe men tot de bezuinigingen denkt te komen. Wat is nu belangrijker in duurzaam openbaar bestuur:  het doel of de middelen?

Dit verschil in uitgangspunten wordt helder gemaakt als men begint bij de vragen, zorgen of mogelijkheden die men wil adresseren.  Bijvoorbeeld:  hoe kan individualisering worden omgebogen naar gemeenschap en identiteit? Begin je bij het individu of begin je bij maatschappelijke verbanden?  Geloof je dat het individu een sociaal wezen is dat in vrijheid en verantwoordelijkheid door het leven gaat en zich verbindt met anderen? Denk je dat er structuren nodig zijn om mensen meer socialer te laten acteren? In hoeverre is de samenleving  ‘maakbaar’?

Kortom, je eigen zienswijze, door welke bril je kijkt naar de wereld, bepaalt welke factoren je wilt aanpakken om het systeem te beïnvloeden. Vragen laten beter zien waar je vandaan komt dan stellingnames (‘high quality inquiry’ versus ‘low quality advocacy’ – bron: Peter Senge e.a.: the fifth discipline field book).

Laat politieke partijen daarom in plaats van stellingnames, gewoon een lijst publiceren van de belangrijkste kernvragen die men wil beantwoorden, met welke prioriteiten, middelen en mensen of organisaties. In de bijlagen kan men dan uitleggen hoe het beantwoorden van de vragen leidt tot oplossing van welke problemen.

Met andere woorden wat moet er aangepakt worden? Wat is de essentie om Innovatie kracht te geven? Op welke terreinen zoek je naar zichtbaarheid in de wereld? Hoe denk je sociaal kanslozen in de samenleving werkelijk te kunnen helpen? Waar liggen de mogelijkheden voor Nederland in de toekomstige energievoorziening voor Europa? Wat zijn de sleutels voor goed onderwijs, weten en verwondering? Wie kan de juiste vragen stellen om mensen te verenigen achter gerichte actie?

Ik kijk uit naar de eerste politieke partij die met zijn partij programma van een paar pagina’s komt.  Als we de juiste vragen durven stellen en laten zien dat we daardoor de belangrijkste problemen oplossen, kunnen we op vele terreinen onze leidende rol handhaven of (weer) oppakken. Samen kunnen we meer dan we denken, ook als klein land.

Zwiggelte, Oktober 2011 – met dank aan een aantal meelezers

p.s. Wie wil hier mee verder aan de slag gaan? Of is het allemaal onzin? Ik hoor graag uw reacties (dialogue@shpklop.com)


2 Responses

  1. Gilbert
    | Beantwoorden

    Dit is naar mijn mening de juiste aanpak. Goed geschreven.

    Het is ook zo vreselijk belangrijk dat we internationaal blijven kijken naar NL – andere landen gaan vaak veel sneller vooruit en dat kan ons achter laten in het oude denken. We kunnen zoveel winnen in het buitenland vanuit onze sterke positie in NL. Geen gebrek aan opportunities.

  2. Wiskunde Bijles
    | Beantwoorden

    Zeer indrukwekkend! Toch weer een beetje geleerd. Ben je van plan hier nog meer over schrijven? Ik ben zeer benieuwd ten minste.

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *